Tien jaar na het faillissement van V&D behoren twee van de meest prominente voormalige warenhuizen nog altijd tot de grootste hoofdpijndossiers van de binnenstad. Zowel in Haarlem als in Dordrecht worden plannen herzien, versoberd of zelfs volledig omgegooid.
In Haarlem draait het om het circa 18.000 m² grote voormalige V&D-pand aan het Verwulft, de Grote Houtstraat en de Gedempte Oude Gracht. Het rijksmonument werd in 2022 door 3W Real Estate en AT Capital gekocht van ASR voor €27,4 mln. Onder de naam Le Magasin werkten de ontwikkelaars aan een gemengd programma met winkels, kantoren, woningen en horeca.
Volgens een recent artikel in het Haarlems Dagblad is die opzet echter opnieuw onderwerp van discussie. De ontwikkelaars onderzoeken inmiddels alternatieven voor de circa 25 geplande woningen op de bovenste verdiepingen. Zelfs een hotel behoort tot de mogelijkheden, hoewel Haarlem momenteel een hotelstop kent. Ook het geplande atrium lijkt van tafel, terwijl de extra achtste verdieping met restaurant vrijwel zeker niet wordt gerealiseerd. Volgens projectdirecteur Fanny Ritt blijken zowel de woningmarkt als de kantorenmarkt aanzienlijk lastiger dan toen de plannen enkele jaren geleden werden bedacht.
Grillige geschiedenis
In Dordrecht kent het voormalige V&D-complex een minstens zo grillige geschiedenis. Het circa 13.000 m² grote pand aan het Statenplein, de Statenplaats en het Scheffersplein maakt deel uit van een grotere portefeuille winkelvastgoed die ReShape en Beryllus Financial Management in 2019 overnamen van Syntrus Achmea. De koopsom werd nooit bekendgemaakt.
De eerste plannen waren ambitieus. Onder de naam Statenhof werd aanvankelijk uitgegaan van circa 108 appartementen, aangevuld met winkels, horeca en andere functies. Voor dat plan werd in juni 2023 zelfs een omgevingsvergunning verleend. Daarmee leek de uitvoering nabij maar eind 2025 concludeerde ReShape dat dit plan financieel niet langer haalbaar was. De ontwikkelaar bracht het woonprogramma terug van 108 naar 44 woningen en liet daarop het vergunde sloop- en nieuwbouwplan los.
ReShape werkt inmiddels aan een alternatief dat veel meer uitgaat van transformatie van het bestaande gebouw. Het nieuwe concept voorziet opnieuw in commerciële functies op de begane grond en woningen op de verdiepingen. Maar ook dit plan is nog geen zekerheid. De marges zijn ook met een lager aandeel woningen smal en extra eisen, bijvoorbeeld vanuit de welstandhoek kunnen het
Geen extra eisen
Volgens een recente raadsbrief van het Dordtse college waren vooral de sterk gestegen bouwkosten de oorzaak van het afblazen van de oorspronkelijke plannen. Opvallend is dat de gemeente in dezelfde raadsbrief nadrukkelijk afstand neemt van de suggestie die in de lokale media wordt gewekt dat gemeentelijke eisen de oorzaak zouden zijn van de vertraging. Volgens het college zijn geen aanvullende voorwaarden opgelegd. Sterker nog, uit de behandeling door de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit zouden juist voorstellen zijn voortgekomen die mogelijk kostenbesparend werken. Het college spreekt van een positieve beoordeling van het nieuwe ontwerp en verwacht nog steeds dat een nieuwe vergunningaanvraag op korte termijn wordt ingediend. ReShape onthoudt zich vooralsnog van commentaar.
Tanend optimisme
Beide dossiers vertonen opvallende parallellen. In zowel Haarlem als Dordrecht werden de plannen ontwikkeld in een periode van lage rente, stijgende vastgoedwaarden en optimisme over binnenstedelijke transformaties. Inmiddels zijn de financieringskosten fors opgelopen met als de bouwkosten en is de markt voor kantoren aanzienlijk afgekoeld. Ook het feit dat beide gebouwen monumentaal zijn, zorgt voor extra complexiteit.
Lees ook: De erfstukken van V&D
Ook elders in Nederland bleek de herontwikkeling van voormalige V&D-panden een proces van lange adem. In Rotterdam werd het voormalige warenhuis aan het uiteinde van Koopgoot uiteindelijk grotendeels getransformeerd tot kantoren onder de naam Air Offices, met retail in de plint. In Den Haag heeft de voormalige V&D-complex aan de Grote Marktstraat juist een nieuwe toekomst als onderwijscampus gekregen. In Leiden wordt de voormalige V&D herontwikkeld tot een combinatie van hotel, kantoren, horeca en winkels, nadat eerdere ideeën over woningbouw werden verlaten.
