Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt dat de vastgelopen Nederlandse woningmarkt een steeds grotere bedreiging vormt voor de nationale economie.
In de nieuwste analyse van de Nederlandse economie, stelt het fonds dat de economie tegen haar grenzen aanloopt door onder meer de vastgelopen woningmarkt, stikstofproblemen en netcongestie. Volgens het IMF vertoont de Nederlandse woningmarkt opnieuw tekenen van oververhitting. De huizenprijzen en het aantal woningverkopen lopen op, terwijl woningen in Nederland al tot de duurste van Europa behoren in verhouding tot inkomens. Tegelijkertijd blijven de hypotheekschulden van huishoudens hoog, wat volgens het fonds financiële risico’s met zich meebrengt.
Het IMF adviseert daarom om de maximale hypotheek ten opzichte van de woningwaarde (loan-to-value-ratio) op termijn verder te verlagen van 100% naar 90%. Ook pleit het fonds voor een verdere afbouw van de hypotheekrenteaftrek om prijsopdrijving op de woningmarkt tegen te gaan.
Meer ruimte voor ontwikkelaars
Tegelijkertijd benadrukt het IMF dat strengere regels alleen niet voldoende zijn. Volgens het fonds moet Nederland juist veel sneller woningen bouwen en meer ruimte creëren voor private investeringen in vastgoed. Het IMF stelt dat structurele hervormingen nodig zijn om het woningaanbod te vergroten en noemt een gunstiger beleidsomgeving voor private ontwikkelaars en investeerders expliciet als onderdeel van de puzzel.
Volgens het IMF zijn stevige ingrepen noodzakelijk om het tekort aan woningen terug te dringen. Daarbij noemt de organisatie onder meer snellere vergunningverlening, het inkorten van bezwaarprocedures en eenvoudiger ruimtelijke regelgeving. Ook de huidige regulering van de huurmarkt moet volgens het fonds opnieuw tegen het licht worden gehouden.
Daarnaast uit het IMF kritiek op plannen van het kabinet om via de zogenoemde vrijheidsbijdrage extra defensie-uitgaven te financieren. Volgens het fonds leidt die maatregel tot een hogere belastingdruk op arbeid, terwijl werkgevers al kampen met hardnekkige personeelstekorten.
‘Ik zou eerst de knelpunten aanpakken als het gaat om de woningmarkt of energie’, zegt IMF-hoofdonderzoeker Fabian Bornhorst. Eén van de belangrijkste obstakels is volgens hem de druk op het elektriciteitsnet, waardoor bedrijven en projecten moeilijk een aansluiting kunnen krijgen.
Het IMF is daarnaast kritisch over de hypotheekrenteaftrek. ‘Dat is een dure maatregel’, zegt Bornhorst. ‘De hypotheekrenteaftrek geleidelijk uitfaseren zou de inkomsten vergroten en knelpunten op de woningmarkt verhelpen.’
De analyse van het IMF komt op een moment dat de coalitie verdeeld is over de aanpak van de hypotheekrenteaftrek. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) bezwoer dinsdag nog dat de HRA deze kabinetsperiode intact blijft. Dat was voor coalitiepartner VVD een harde eis tijdens de onderhandelingen. CDA en D66 willen nu toch kijken of de hypotheekrente deze kabinetsperiode toch al kan worden afgebouwd.
Groei onder druk
Het IMF noemt uitbreiding van de woningvoorraad essentieel voor de stabiliteit van de Nederlandse economie. Daarbij wijst het fonds erop dat langdurige procedures, stikstofbeperkingen en problemen op het stroomnet woningbouwprojecten blijven vertragen. Volgens het IMF raken hierdoor niet alleen huishoudens in de knel, maar wordt ook de arbeidsmobiliteit beperkt en komt de economische groei onder druk te staan.
Met de waarschuwing sluit het IMF zich aan bij eerdere signalen van economen en vastgoedpartijen dat de combinatie van woningtekorten, hoge prijzen en oplopende regulering de druk op de Nederlandse vastgoedmarkt verder opvoert.
Gerelateerde artikelen:
