De prijzen van benzine en gas gaan door het dak, maar veruit de meeste Nederlanders verkiezen een gepeperde rekening boven onduidelijkheid, onzekerheid en hoge prijzen van een warmtepomp en elektrische auto.
Het is absoluut geen onwil, zo benadrukt kenniscentrum Milieu Centraal in zijn nieuwe thema-uitgave Energietransitie van de Monitor Duurzaam Leven. Meer dan de helft van de Nederlanders (51%) staat immers open voor duurzamere keuzes die de energietransitie versnellen, blijkt uit een peiling van het kenniscentrum voor duurzaam leven, maar minder dan een derde brengt dat ook daadwerkelijk in de praktijk. Mensen blijken vaak vast te lopen in een wirwar van regels, onzekerheid over aansluiting op het elektriciteitsnetwerk en de hoge prijzen van huisinstallaties en elektrische auto’s.
In mei 2025 maakte 52% van de Nederlanders zich zorgen over de belasting van het stroomnet bij de aanschaf van een warmtepomp. Dat is inmiddels gestegen naar 65%. Ook over het gelijktijdig gebruik van elektrische apparaten zijn er steeds meer zorgen. ‘Maar verduurzamen in huis, zoals met een hybride warmtepomp, is vaak nog prima mogelijk zonder dat je de aansluiting hoeft te verzwaren’, zegt Judith Roumen, gedragsonderzoeker bij Milieu Centraal en medeauteur van de Monitor. ‘Op de meeste plekken is verzwaring bovendien nog gewoon mogelijk. Het is daarom belangrijk dat mensen weten wat wél kan en hoe zij slimme keuzes kunnen maken, ook als het stroomnet onder druk staat. Onzekerheid hierover zorgt er mogelijk voor dat huishoudens verduurzamingsplannen uitstellen, terwijl dat in veel gevallen niet nodig is.’
Uitvoering blijft achter
Op het gebied van wonen is het draagvlak voor het maken van duurzame keuzes groot, maar is de uitvoering beperkt, stelt Milieu Centraal. Zeven op de tien woningeigenaren staan open voor wonen in een (zeer) goed geïsoleerde woning. Ongeveer 60% heeft al minimaal één maatregel genomen, zoals vloer- of glasisolatie. Toch heeft slechts 5% zijn woning (van vóór 2018) zodanig verduurzaamd dat deze klaar is voor een aardgasvrije toekomst.
Die volgende stap vraagt om een systeem dat verduurzaming duidelijk, makkelijk en betaalbaar maakt, anders blijven huishoudens steken in losse maatregelen, meldt Milieu Centraal. En dat is volgens het kenniscentrum een gemiste kans. ‘Een goed geïsoleerde woning vormt namelijk de basis van de energietransitie. Daarmee verlaagt een bewoner het energieverbruik structureel en zijn vervolgstappen makkelijker.’
Fossiele auto
De energietransitie stokt het meest binnen mobiliteit. Dit domein heeft de grootste klimaatimpact, maar kent het laagste draagvlak en de minste uitvoering. Dit komt volgens Milieu Centraal door de gehechtheid aan de fossiele auto.
Hoewel het aantal elektrische auto’s toeneemt, blijkt uit de Monitor dat mensen zorgen hebben over de kosten en het afbouwen van fiscale voordelen van elektrisch rijden. ‘Deze zorgen zetten de bereidheid om elektrisch te rijden onder druk. De flitspeiling laat zien dat die bereidheid onder invloed van actuele ontwikkelingen ook weer kan stijgen: 65% nu ten opzichte van 44% vorig jaar. Tegelijkertijd spelen zorgen over overbelasting van het stroomnet een steeds grotere rol’, aldus Milieu Centraal.
Gerelateerde artikelen:
