Een uitspraak van het Europese Hof van Justitie kan ook in Nederland vastgoedbeleggers mogelijk overdrachtsbelasting schelen bij sommige herstructureringstransacties.
Het hof moest zich uitspreken over een kwestie die speelde in Portugal. Daar wordt een gemeentelijke belasting op de overdracht van onroerende zaken geheven, ook bij bepaalde aankopen van aandelen in een vennootschap die onroerend goed bezit.
De Portugese onderneming Nova Iberomoldes ontstond in 2019 door het inbrengen van deelnemingen in diverse vennootschappen, waarnder een bedrijf dat twee panden bezat. Het ging niet louter om inbreng van kapitaal, maar ook om vastgoed, dus er moest overdrachtsbelasting worden betaald, zo oordeelde de Portugese fiscus. Anders zou je met zo'n transactie overdrachtsbelasting op onroerend goed ontlopen.
Herstructurering
De rechter kwam er niet uit en legde aan het EU-hof de vraag voor hoe met zulke zaken moet worden omgegaan. Het hof oordeelt dat er in deze specifieke situatie sprake is van een herstructurering waarbij geen overdrachtsbelasting mag worden geheven. Het overweegt onder meer dat er in de Portugese zaak juridisch noch feitelijk overdracht van een eigendomsrecht heeft plaatsgevonden. 'De twee in het hoofdgeding aan de orde zijnde onroerende goederen zijn immers eigendom gebleven van de vennootschap waarvan de aandelen zijn ingebracht in Nova Iberomoldes door haar enig aandeelhouder.'
KPMG: ook relevant voor Nederland
Volgens KPMG is de uitspraak belangrijk voor andere lidstaten met overdrachtsbelasting en 'doorkijkregels' voor vastgoedlichamen, waaronder Nederland en Duitsland. De Portugese heffing kwalificeert als een indirecte belasting, omdat die is gericht op het belasten van een transactie. 'Omdat deze belasting feitelijk betrekking heeft op het bijeenbrengen van kapitaal, wordt ook aan de laatste voorwaarde van de kapitaalrichtlijn voldaan. Het is niet van belang dat de belasting alleen wordt geheven als er indirect onroerende zaken bij de transactie betrokken zijn', legt KPMG uit. 'Het EU-hof concludeert dat een dergelijke belasting daarom in beginsel verboden is onder de kapitaalrichtlijn.'
Het adviesbedrijf stipt ook aan dat er geen overdracht van de economische eigendom van de onroerende zaken aan de orde kan zijn wanneer louter een bedrijfsherstructurering binnen een concern is beoogd.
Aanmerkelijk positieve gevolgen
In Nederland gelden vaak vrijstellingsregelingen bij inbreng en overdrachten in het kader van interne reorganisaties, maar: 'In de praktijk blijkt dat hierop niet altijd een beroep kan worden gedaan door (te) strikte voorwaarden die verder gaan dan louter het bestrijden van misbruik. Het arrest bevestigt dat de kapitaalrichtlijn dergelijke belastingen op overdrachten van aandelen in vastgoedlichamen bij inbreng en herstructurering in algemene zin niet toestaat. Dit kan aanmerkelijke positieve gevolgen hebben.'
Letterlijke tekst oordeel Hof
Het hof stelt vast dat de Europese regels zich verzetten 'tegen een nationale regeling op grond waarvan een verrichting tot oprichting van een kapitaalvennootschap waarvan het maatschappelijk kapitaal volledig is volgestort middels de inbreng van deelnemingen van de inbrengende vennootschap in andere vennootschappen die onroerend goed bezitten, waarbij de inbrengende vennootschap als tegenprestatie het volledige maatschappelijk kapitaal van de aldus opgerichte vennootschap ontvangt, wordt onderworpen aan een belasting waarvan de grondslag wordt bepaald aan de hand van de fiscale referentiewaarde van die onroerende goederen of, in voorkomend geval, de boekwaarde volgens de balans.'
