Van de hoofdredacteur: Discussie over de graftaks splijt menig vastgoedfamilie

Het CPB constateerde dat een meerderheid van de Nederlanders het best zou vinden wanneer er meer erfbelasting zou worden geheven. Leuke opsteker voor Financiën bij zo’n lastige Miljoenennota, maar sinds wanneer is die graftaks populair?

Het rapport verschilt van andere CPB-onderzoeken. Dit lijkt meer op een Centraal Peiling Bureau, dat op basis van een mening van 4503 respondenten die niets over belasting hoeven te weten, pleit voor voor verhoging van de erfbelasting. Dat is minder verrassend dan het lijkt. De meerderheid van de Nederlanders betaalt geen erfbelasting, dus als de doelgroep het gemiddelde vertegenwoordigt, is het niet gek dat zij zeggen: hef bij de rijken maar wat extra jaloeziebelasting.

De groep erfbelastingplichtigen haat de ‘graftaks’ echter. Als je bij leven altijd netjes inkomsten- en vermogensbelasting hebt betaald, komt de fiscus op je sterfbed nog een keer langs, is de kritiek. En voor vastgoed geldt ook nog eens een veel hoger tarief dan voor andere familiebedrijven.

De Belastingdienst stelt dat het beeld van die driedubbele belasting niet klopt: de overledene betaalt immers geen graftaks, maar de erfgenaam krijgt een zak met geld waar hij niet voor gewerkt heeft. Mag die dan niet wat betalen?

Dat klinkt logisch, redenerend vanuit het individu. Economen pleiten er al jaren voor om werken het minst te belasten, vermogensgroei iets zwaarder en de ‘windfall’ het zwaarst – het buitenkansje van een erfenis waarvoor de belastingplichtige niets heeft gedaan. In de praktijk is het precies andersom: de fiscus weet loonslaven te vinden met een hoge belastingdruk (>40%), vooral voor overwerk (tot 60%), maar ondernemers met de grootste vermogens hebben de laagste belastingdruk.

Niet redenerend vanuit het individu maar vanuit het familiebedrijf liggen ze zaken iets anders. Nederland telt 300.000 familiebedrijven, die de ruggengraat vormen van de Nederlandse economie. Achter die bedrijven schuilen ondernemers die hun hele leven lang bezig zijn een bedrijf op te bouwen en na te laten voor volgende generatie. Voor hen is de graftaks een serieuze bedreiging voor het voortbestaan van het familiebedrijf.

Nederland heeft wel de fiscaal gunstige ‘bedrijfsopvolgingsregeling’, oftewel BOR, maar daar vallen vastgoedondernemingen niet meer onder. Vastgoed is geen onderneming, meent Belastingdienst.

Je zult maar een familieonderneming moeten overdragen: eerst moet je opboksen tegen mensen die zelf geen graftaks kennen, maar wel vinden dat jij zwaarder belast mag worden, en vervolgens moet je bewijzen dat je meer bent dan een vastgoedspeculant.

Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 8, 28 juli 2026