Voor PropertyNL zit Expo Real er na twee dagen zo goed als op. De afdronk na gesprekken met beleggers, vermogensbeheerders en ontwikkelaars: er is geld genoeg om te investeren in Nederlands vastgoed, maar dat geld vindt steeds moeilijker zijn weg.
Dat beeld dringt zich in München steeds nadrukkelijker op. Gisteren ging het op deze plek al uitgebreid over de infrastructurele beperkingen die vastgoedinvesteringen in Nederland bemoeilijken. Netcongestie is daarvan inmiddels het bekendste voorbeeld, maar het probleem is veel breder.
Wie met investeerders en ontwikkelaars spreekt, hoort een lange lijst van belemmeringen. Bij logistiek gaat het om zonering en de beperkte uitgifte van nieuwe bedrijventerreinen. In de retail spelen eveneens ruimtelijke beperkingen en gemeentelijk beleid een rol. En bij woningbouw is het inmiddels niet alleen de landelijke huurregulering waar beleggers zich zorgen over maken.
Stapeling regels
Juist de stapeling van landelijke en lokale regels maakt investeringen volgens marktpartijen ingewikkeld. Gemeenten willen betaalbare woningen, stellen eisen aan programma's en zoeken tegelijkertijd ruimte voor andere functies. Die doelen zijn afzonderlijk vaak goed te verdedigen, maar kunnen gezamenlijk een businesscase onmogelijk maken.
Dat levert een merkwaardige tegenstelling op. Kapitaal is er wel degelijk. Institutionele en andere beleggers willen investeren, maar houden hun euro's op zak als projecten door regulering, procedures, hoge grond- en bouwkosten of aanvullende lokale eisen financieel niet uit kunnen. De vraag is daarmee minder óf er geld beschikbaar is, maar waar dat geld nog aan het werk kan worden gezet.
Goede sier met Elanor
Tegen die achtergrond kon Holland Metropole op de tweede beursdag goede sier maken met de komst van minister Elanor Boekholt-O’Sullivan naar de stand van Holland Metropole. De voormalige staatssecretaris, die eerder commandant was van het Defensie Cyber Commando, sprak er krijgshaftig over de noodzaak om investeerders voor Nederland te behouden en waar nodig terug te halen.
Munitie voor het Nederlandse verhaal kwam op de beurs bovendien van Finance Ideas. Uit onderzoek dat daar werd gepresenteerd, komt naar voren dat het beeld dat Nederlands residentieel vastgoed voor beleggers onaantrekkelijk zou zijn, nuancering behoeft. Afgezet tegen andere Europese landen en de Verenigde Staten blijken de rendementen in Nederland zo slecht nog niet.
Rendementen uit het verleden...
Dat is een belangrijke constatering, maar tegelijkertijd slechts een deel van het verhaal. Historische of gerealiseerde rendementen zeggen nog weinig over de financiële haalbaarheid van woningen die vandaag nog moeten worden ontwikkeld. Precies daar zit momenteel een belangrijk knelpunt: een belegging kan op lange termijn aantrekkelijk zijn, terwijl het onder de huidige bouwkosten, grondprijzen, rente, regelgeving en programmatische eisen toch niet lukt om een nieuw project rond te rekenen.
Daarmee ligt de bal niet uitsluitend bij het Rijk. Ook gemeenten zullen zich nadrukkelijker de vraag moeten stellen welke rol zij willen spelen om investeringen daadwerkelijk mogelijk te maken. Dat geldt voor woningbouw, maar minstens zo goed voor bedrijvigheid. Wie ruimte voor bedrijven wil behouden, moet die ruimte niet alleen op papier beschermen, maar ook zorgen dat er daadwerkelijk ontwikkeld en geïnvesteerd kan worden.
De concurrentie om internationaal vastgoedkapitaal speelt zich niet af binnen de Nederlandse landsgrenzen. Een belegger die zijn geld hier niet kwijt kan, hoeft uiteindelijk maar een deurtje verder te kijken.
