De Vereniging Eigen Huis pleit voor een verplichte landelijke rekenmethode voor bouwleges. Per gemeente kunnen de kosten van een bouwvergunning tot tienduizenden euro's verschillen. 'Hier is geen peil op te trekken.'
De vereniging deed de jaarlijkse steekproef onder 39 gemeenten en zag dat een vergunning voor een nieuwbouwwoning met € 300.000 bouwkosten in Wormerland circa € 21.000 kost. Wie zo'n bouwvergunning aanvraagt in Oegstgeest, hoeft maar € 122 te betalen. 'Twee jaar na invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen zijn de verschillen in bouwleges nog altijd moeilijk te controleren en uit te leggen. Gemeenten mogen geen winst maken op leges. Inkomsten uit bouwleges mogen bijvoorbeeld niet gebruikt worden voor het verlagen van woonbelastingen. Maar nu maken gemeenten vaak onvoldoende inzichtelijk hoe hun tarieven zijn opgebouwd. Daardoor kan een inwoner nauwelijks beoordelen of een hoog tarief redelijk is', aldus Eigen Huis.
Lokaal grote verschillen
Gemiddeld zijn de tarieven in 2026 maar beperkt veranderd. Nieuwbouw binnen het omgevingsplan werd gemiddeld 2,08% duurder en kwam uit op € 6.468. De rekening voor nieuwbouw buiten het omgevingsplan steeg gemiddeld met 0,79% naar € 11.007. Verbouwingen werden gemiddeld 1,13% goedkoper en kwamen uit op € 2.932.
Maar lokaal kan het behoorlijk verschillen. Het bedrag voor een vergunningsaanvraag binnen het omgevingsplan in Woensdrecht ging bijvoorbeeld omhoog van € 570 naar € 3.975. Voor nieuwbouw buiten het omgevingsplan kost een vergunning in Ede € 45.000. In Amsterdam kost een vergelijkbare vergunning € 1.017. 'Hier is geen peil op te trekken', zegt Cindy Kremer, algemeen directeur van Vereniging Eigen Huis. 'Gemeenten moeten kunnen uitleggen waar inwoners voor betalen. Een vergunning van € 20.000 of meer kan voor particuliere opdrachtgevers het verschil maken tussen wel of niet bouwen.'
Sinds 2024 komen bij veel nieuwbouwprojecten de kosten van een private kwaliteitsborger erbovenop. De vereniging schat dat het gaat om gemiddeld € 6.500 per woning. Desondanks lijken de kosten van de bouwtechnische toets niet in mindering te worden gebracht op de gemeentelijke tarieven voor leges.
Verbouwingen
Ook bij vergunningen voor verbouwingen zijn de verschillen groot: voor een verbouwing van € 80.000 betaalt een aanvrager in Breda € 938 aan leges, tegenover € 6.525 in Zeist. Gemiddeld werden verbouwvergunningen in de steekproef iets goedkoper dan vorig jaar.
Verplichte methode
Eigen Huis wil een verplichte landelijke rekenmethode voor bouwleges. 'Gemeenten moeten openbaar maken hoe hun tarieven zijn opgebouwd zodat inwoners kunnen controleren waarom een vergunning in de ene gemeente duurder is dan in de andere en erop kunnen vertrouwen dat verschillen redelijk en uitlegbaar zijn. Het Rijk en de provincies moeten zorgen voor heldere regels en toezicht.'
