Booking.com medewerkers weigeren zich neer te leggen bij het verdict dat hun werkgever hen mag verplichten om weer terug naar kantoor te komen. Ze voeren vooral een achterhoedegevecht nu er van werknemers andere competenties worden gevraagd.
Toegegeven, werkgevers hebben boter op hun hoofd. Tijdens de coronapandemie werd in recordtempo een thuiswerkbeleid in elkaar getimmerd. Daar hoorden thuiswerkvergoedingen, ergonomisch advies, extra beeldschermen en soms zelfs complete thuiskantoren bij. Veel organisaties schroefden vervolgens ook hun kantooroppervlak terug toen bleek dat thuiswerken geen tijdelijke noodmaatregel was, maar een blijvend onderdeel van het arbeidsleven. Gebouweigenaren speelden daarop in met minder bureaus en meer ontmoetingsplekken.
Wie werknemers jarenlang vertelt dat thuiswerken de nieuwe norm is, moet er dan ook niet van opkijken dat diezelfde werknemers het als een verworven recht zijn gaan beschouwen. In die zin is het verzet van medewerkers van Booking.com tegen de verplichte terugkeer naar kantoor goed te begrijpen. Alleen is begrip iets anders dan gelijk krijgen.
De discussie wordt namelijk gevoerd alsof het uitsluitend om een arbeidsvoorwaarde gaat, terwijl ondertussen de arbeidsmarkt fundamenteel verandert. Kunstmatige intelligentie is daarbij de roze olifant in de kamer die steeds moeilijker te negeren valt.
Juist op werkzaamheden die zich laten samenvatten in prompts, workflows en standaardprocessen neemt AI het concurrentievoordeel van de individuele kenniswerker stap voor stap over. Dat geldt voor reisorganisaties, financiële dienstverleners, advocatenkantoren, adviesbureaus en ja, ook voor de journalistiek. Wie zich onderscheidt met het produceren van standaardwerk krijgt het de komende jaren moeilijk.
Menselijke toegevoegde waarde zit daarom steeds vaker ergens anders. In creativiteit, ondernemerschap, oordeelsvorming en het vermogen om ideeën van anderen beter te maken. Dat ontstaat zelden in isolatie. De beste inzichten ontstaan niet altijd tijdens een geplande Teams-meeting, maar juist tussen afspraken door. Bij het koffieapparaat, tijdens de lunch of in een spontane discussie waarin verschillende perspectieven samenkomen.
Videobellen maakt overleg mogelijk, maar niet de toevallige ontmoeting waar kennis, vertrouwen en nieuwe ideeën ontstaan. Teams, Zoom en andere online vergadertools hebben hun waarde bewezen en blijven onmisbaar voor internationale organisaties. Maar ze vervangen fysieke ontmoeting niet volledig. Ze creëren tussen de haperingn van de techniek door misschien efficiëntie, maar zeker geen cultuur.
Dat betekent niet dat we terug moeten naar de tijd waarin iedereen vijf dagen per week op dezelfde verdieping zat. Voor geconcentreerd werk is thuis vaak een uitstekende plek. De opmars van hybride werken is daarmee geen tijdelijke trend, maar een blijvende verandering. Ook werknemers die regelmatig op kantoor verschijnen zullen dat erkennen.
In de Nederlandse situatie is de drempel bovendien relatief laag. De belangrijkste kantoorlocaties zijn met auto of openbaar vervoer doorgaans binnen enkele uren bereikbaar. Veel werkgevers hebben zich de afgelopen jaren juist rond grote stations gevestigd om die toegankelijkheid verder te vergroten.
Maar werknemers die denken dat hun marktwaarde stijgt door zo veel mogelijk thuis te werken, zouden zich wel eens kunnen vergissen. In een economie waarin AI een steeds groter deel van het routinematige kenniswerk overneemt, wordt zichtbaarheid belangrijker dan ooit. Wie hetzelfde werk kan doen als ChatGPT heeft een probleem. Wie daarnaast ook nog onzichtbaar is voor collega's, leidinggevenden en klanten heeft een nog groter probleem.
Onderscheid maak je niet thuis aan de eettafel.
