Hoewel sloop en nieuwbouw net zo duur zou zijn geweest gaf waterbedrijf Hydron Midden-Nederland de voorkeur aan ‘revitalisering’ van zijn pal aan de A2 gelegen hoofdkantoor. Door het casco te handhaven kon voor hetzelfde geld een beter gebouw worden gerealiseerd. Bovendien leverde deze aanpak minder milieubelasting op. Gepubliceerd in PropertyNL Magazine, 14 april 2005
Hoewel sloop en nieuwbouw net zo duur zou zijn geweest gaf waterbedrijf Hydron Midden-Nederland de voorkeur aan ‘revitalisering’ van zijn pal aan de A2 gelegen hoofdkantoor. Door het casco te handhaven kon voor hetzelfde geld een beter gebouw worden gerealiseerd. Bovendien leverde deze aanpak minder milieubelasting op.
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine, 14 april 2005
door Egbert Koster
De aanpak van het ruim dertig jaar oude gebouw door Rietveld Architects uit New York is even radicaal als overzichtelijk. Alle voormalige werkplaatsen en magazijnen die aan de voet van het gebouw stonden werden gesloopt, met uitzondering van één bij het kantoor getrokken hal aan de achterzijde. Het hiermee verloren gegane bouwvolume kwam terug in de vorm van drie nieuwe verdiepingen op het dak. De twee kernen met lift- en trappenhuizen bleven min of meer ongewijzigd gehandhaafd. Aangezien deze kernen voorheen hoog boven het dak uitstaken, hoefden zij in verband met de nieuwe dakopbouw niet eens opgehoogd te worden.
De smoezelige oude gevels maakten plaats voor een flitsend nieuw omhulsel dat in geen enkel opzicht herinnert aan de oorspronkelijke verschijningsvorm. Pièce de resistance van het nieuwe exterieur is een 2500 m2 groot, licht gebogen gevelscherm van helder glas dat hangt aan een soort ‘davits’ die op het dak van de oudbouw staan. Dit scherm beschut de achterliggende ‘echte’ gevel dermate goed tegen wind, kou en de geluidhinder van de naastgelegen A2 dat alle kantoorverdiepingen aan deze zijde zijn voorzien van schuifdeuren die bij een beetje zon al kunnen worden opengezet.
De funderingen van de gesloopte werkplaatsen en magazijnen hebben een nieuwe functie als waterpartij gekregen. Op de plek waar het glazen geluidsscherm het hoogst is ‘opgetild’ voert een loopbrug over het water naar een doorgang onder het gebouw. Aan deze open doorgang in het voorheen gesloten bastion liggen de nieuwe hoofdentree en een klantenreceptie. Om windhinder te voorkomen is de doorgang aan de achterzijde voorzien van een glazen windscherm met draaideur, dat buiten kantooruren tevens dienst doet als transparant hekwerk. De loopbrug aan de voorzijde wordt ’s nachts en in de weekenden afgesloten met een elegant glazen valscherm dat heel simpel omhoog en omlaag wordt geschoven door middel van kettingen met contragewichten.
Beter dan blanco nieuwbouw
:Door te kiezen voor de revitalisering van het bestaande pand heeft Hydron een nieuw hoofdkantoor gekregen dat, zowel in architectonisch opzicht als in gebruikskwaliteit, aanmerkelijk hoger scoort dan budgettair vergelijkbare ‘blanco’ nieuwbouw. Dankzij het 21.60 meter diepe middensegment van het betonnen casco zijn de 320 werkplekken in het gebouw aanmerkelijk ruimer bemeten dan gebruikelijk (gemiddeld 40 m2 b.v.o. per werkplek). En alleen bij de gratie van de besparing van circa € 3,5 mln op sloop- en bouwkosten was het financieel haalbaar om het beeldbepalende glazen geluidsscherm te realiseren.
Het scherm houdt niet alleen wind en geluid tegen, maar maakt het ook mogelijk om de kantoren aan deze zijde te voorzien van verdiepingshoog helder glas zonder dat de binnentemperatuur hoog oploopt. Doordat het scherm van onderen open is maar aan de zijkanten en bovenkant gesloten werkt het als een soort kruising tussen een serre en een klimaatgevel. Bij koud weer wordt de achter het glas opstijgende zonnewarmte vastgehouden en ontstaat een gematigd buitenklimaat dat bespaart op de stookkosten. Bij warm weer worden bovenin de megaspouw kleppen opengezet en werkt het scherm als de buitenschil van een warmteregulerende klimaatgevel. Het ranke framewerk van het glazen scherm is in werkelijkheid overigens een stuk zwaarder dan het op het eerste gezicht lijkt. Om de winddruk te kunnen doorstaan zonder dik en onelegant te worden zijn de kozijnprofielen gemaakt van zes centimeter dikke, massieve staalplaat. De paradox van het glazen scherm is dat de achtergevel van het Hydron-gebouw, die veel minder geluid- en zonbelasting heeft te verduren, in de praktijk nu minder aantrekkelijk is om aan te werken dan de snelweggevel. Aangezien bij deze oostgevel de noodzaak van een geluidwerend scherm ontbreekt is hij voorzien van conventioneel getint zonwerend glas en relatief kleine, te openen ramen.
Hoewel de aanbesteding van het revitaliseringsontwerp plaatsvond op basis van een design & construct-contract kwamen alle uitvoeringsvoorstellen van de aannemer tot stand in goed overleg met de architecten. In het contract was vastgelegd dat Rietveld Architects de eigen inbreng van de aannemer namens de opdrachtgever aan een strenge ‘esthetische kwaliteitsbewaking’ zou onderwerpen.
Standplaats New York
Voor Rietveld Architects is het Hydron-gebouw niet het eerste project in Nederland. In 2001 realiseerde het door de Nederlander Rijk Rietveld en zijn Amerikaanse vrouw Margaret Sobieski-Rietveld opgerichte bureau het Equinox-gebouw boven de Utrechtsebaan in Den Haag en het Relan-kantoor pal achter station Eindhoven CS. Deze maand worden, behalve het Hydron-gebouw, ook een door Rietveld Architects ontworpen nieuwe bibliotheek in Rijswijk en een regiokantoor van Interpolis in Rijswijk officieel geopend. Een 37.000 m2 groot kantoorgebouw in Utrecht Rijnsweert (William Properties) en een appartementengebouw in Rijswijk (Heijmans) zijn zojuist in aanbouw genomen.
Werken in Nederland vanuit de standplaats New York is volgens Rijk Rietveld opmerkelijk genoeg veel efficiënter dan in Nederland zelf kantoor houden. Alle vergaderingen en besprekingen vinden plaats in de ene week per maand dat de architect in Nederland verblijft. Hierdoor blijven de andere drie weken over voor het echte ontwerpwerk. Daarbij heeft het tijdverschil het voordeel dat het werkproces zich over veertien in plaats van acht uur per dag uitstrekt. ‘Als men in Nederland in de loop van de middag een probleem naar ons mailt of faxt beginnen wij in New York net te werken. Voor de bouw de andere ochtend weer begint zit onze reactie al in de mailbox.’
In de jaren tachtig en negentig werkte Rijk Rietveld, als toenmalig partner in het bureau van Richard Meier, aan het stadhuis-/bibliotheekcomplex in Den Haag. In de wetenschap dat de stalen mallen van de ronde ruiten van de Haagse bibliotheek met het oog op eventuele ruitbreuk nog steeds bij de fabrikant in het magazijn liggen, gaf hij de ronde ruiten in het glazen scherm van Hydron dezelfde boogstraal als de bibliotheekruiten. Dit maakte de productiekosten van de nieuwe gebogen ruiten betaalbaar.
