Energie delen voor consument slechts loze belofte

Het is een bittere vaststelling, een halfjaar nadat de mogelijkheid tot energie delen in de Energiewet 2026 werd vastgelegd. Op de zakelijke markt gebeurt wel iets: daar testen leveranciers de eerste vormen van energie delen. Met energie delen verkoopt een huishouden met zonnepanelen de eigen zonnestroom rechtstreeks aan bijvoorbeeld buren, die daardoor minder betalen dan het reguliere tarief.

Bij tien van de 29 onderzochte leveranciers is geen enkele vermelding van energie delen voor consumenten te vinden op de website. Bij de overige 19 staat er wel informatie, maar die blijft vaak beperkt tot een korte alinea of de mededeling dat meer informatie volgt. Nergens kunnen particuliere klanten zich aanmelden.

Bij zes van die 19 leveranciers staat energie delen alleen in de juridische voorwaarden. Daarmee lijkt de vermelding vooral voort te komen uit de wettelijke plicht om de mogelijkheid vast te leggen. Twaalf leveranciers hebben wel een aparte pagina over energie delen. Zeven daarvan schrijven dat zij er iets mee willen doen, zonder dat aanmelden al mogelijk is.

Praktische obstakels

Het recht om energie te delen komt uit Europese regelgeving en staat sinds 1 januari in de Energiewet 2026. Het doel is zonnestroom beter benutten, het net ontlasten en huishoudens zonder zonnepanelen laten meeprofiteren. Romy Nijssen, energie-expert bij Overstappen.nl, ziet vooral praktische obstakels: ‘Energie delen is sinds 1 januari wettelijk mogelijk, maar op de consumentenmarkt gebeurt er nog niets. Wij horen vooral dat het IT-technisch en administratief nog te ingewikkeld is om aan te bieden. Consumenten hebben dus een recht dat hun leverancier in de praktijk nog niet kan uitvoeren.’

Vanaf 2027 stopt de salderingsregeling en ontvangen huishoudens een lagere vergoeding voor stroom die zij terugleveren. Daardoor wordt het interessanter om zelf opgewekte stroom direct te verkopen aan iemand in de buurt. ‘Het is jammer dat de wet iets mogelijk maakt wat praktisch nog onhaalbaar is, zegt Nijssen. ‘Energie delen kan een belangrijk puzzelstukje zijn in de verduurzaming. Dat het bij zakelijke klanten al wordt getest, laat zien dat het technisch kan. De vraag is wanneer huishoudens aan de beurt zijn. Voorlopig bestaat energie delen voor consumenten alleen op papier.’

Bij energie delen gaat een deel ervan rechtstreeks naar een ander huishouden, bijvoorbeeld de buren. Beide partijen spreken zelf een prijs per kWh af, want een vaste marktprijs bestaat niet. De verkoper stuurt de koper zelf een factuur, al zijn er ook bedrijven die dat tegen betaling overnemen. Eén voorwaarde: beide aansluitingen moeten een contract hebben bij dezelfde leverancier. Consumenten zijn dus afhankelijk van wat hun leverancier aanbiedt.

Zakelijke markt

Voor zakelijke klanten komt energie delen inmiddels wel van de grond. Leveranciers testen daar de eerste toepassingen. Dat is Volgens Nijssen een logische eerste stap. ‘Op een bedrijventerrein zit veel opwekvermogen op één aansluiting en is het makkelijker voor buren om hun verbruik te sturen. Een bedrijf dat bijvoorbeeld 100.000 kWh per jaar opwekt en zijn machines op vaste momenten stilzet, weet wanneer er stroom overblijft. Het bedrijf ernaast kan zijn productie daarop afstemmen. Bij huishoudens ligt dat anders: de opwek per aansluiting is kleiner en lang niet iedereen kan zijn verbruik aanpassen op momenten waarop de buren stroom overhouden.’