Lezers die deze week hun kinderen vanwege het tropenrooster eerder thuis zagen komen, weten hoe actueel het onderwerp is. En nu voor vrijdag in grote delen van het land Code Rood is afgegeven, blijven veel leerlingen zelfs helemaal thuis. Een groot deel van de Nederlandse schoolgebouwen is onvoldoende voorbereid op een warmer klimaat.
Uit cijfers van de PO-Raad blijkt dat het binnenklimaat op ongeveer acht op de tien scholen niet voldoet aan de gewenste kwaliteit. Problemen met temperatuur, ventilatie en luchtkwaliteit komen voor in zowel oudere als relatief nieuwe gebouwen. Op warme dagen stijgt de temperatuur in klaslokalen regelmatig boven de 25 graden, met uitschieters richting de 30 graden.
Extra warmte door digibord
Daarmee groeit hitte uit tot een steeds belangrijkere opgave binnen de vastgoed- en huisvestingssector. Schoolgebouwen zijn vaak ontworpen in een tijd waarin oververhitting geen belangrijke ontwerpeis was. Grote glasoppervlakken, beperkte buitenzonwering en onvoldoende mogelijkheden voor natuurlijke ventilatie zorgen ervoor dat warmte zich snel ophoopt. Tegelijkertijd produceren digiborden, computers, verlichting en volle klaslokalen extra warmte.
De gevolgen zijn direct merkbaar. Leerlingen kunnen zich minder goed concentreren, raken sneller vermoeid en hebben vaker last van hoofdpijn, benauwdheid en onrust. Vooral jonge kinderen zijn kwetsbaar, omdat zij signalen van oververhitting minder snel herkennen.
Onvoldoende voorbereid
Volgens Wouter Houët van HEVO laten de huidige tropenroosters vooral zien dat veel scholen onvoldoende zijn voorbereid op klimaatverandering. ‘Tropenroosters lossen het hitteprobleem in klaslokalen niet op, maar tonen aan dat veel schoolgebouwen onvoldoende zijn voorbereid op een warmer klimaat. Een tropenrooster is begrijpelijk op extreem warme dagen, maar het blijft een noodmaatregel. Het echte probleem is niet het lesrooster, maar het gebouw.’
Als we elk jaar opnieuw uitkomen bij tropenroosters, blijven we het gevolg organiseren in plaats van de oorzaak aanpakken
Opvallend is dat oververhitting niet alleen tijdens hittegolven optreedt. Ook in het voorjaar en najaar kunnen klaslokalen snel opwarmen door zoninstraling, interne warmtelast en beperkte mogelijkheden om warmte af te voeren. Bovendien kampen niet alleen verouderde scholen met temperatuurproblemen. Ook relatief nieuwe gebouwen kunnen te warm worden wanneer ontwerp, installaties, zonwering en beheer onvoldoende op elkaar zijn afgestemd.
Lees ook: Liever bomen dan airco's: pleidooi voor meer groen tegen hittestress
Sinds de coronapandemie is veel geïnvesteerd in ventilatie, maar meer ventileren betekent niet automatisch een comfortabeler gebouw. Wanneer warme buitenlucht rechtstreeks naar binnen wordt gebracht of installaties niet goed zijn ingeregeld, kan de binnentemperatuur juist verder oplopen.
Vast plek klimaatadaptatie
Voor gemeenten, schoolbesturen en vastgoedadviseurs betekent dit dat klimaatadaptatie een vaste plek moet krijgen binnen integrale huisvestingsplannen, renovaties en nieuwbouwprojecten. Structurele oplossingen liggen onder meer in effectieve buitenzonwering, nachtkoeling, vergroening van schoolpleinen, schaduwvoorzieningen, monitoring van temperatuur en CO2 en slimme gebouwindelingen.
‘Als lokalen steeds vaker te warm worden, moet hittebestendigheid structureel onderdeel worden van onderwijshuisvesting’, zegt Houët. ‘Als we elk jaar opnieuw uitkomen bij tropenroosters, blijven we het gevolg organiseren in plaats van de oorzaak aanpakken.’
