Als we de bouwproductie echt willen verdubbelen, moeten we accepteren dat standaardisatie geen vloek is, maar een voorwaarde, schrijven Piet Eichholtz en Nils Kok.
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 12, 12 december 2025
Het tekort aan woningen is inmiddels bijna 400.000 en de politiek belooft al jaren om 100.000 woningen per jaar te bouwen. Maar als we blijven bouwen zoals nu, dan gaat dat niet lukken; de sector kan die productie niet draaien.
We moeten slímmer gaan bouwen: gestandaardiseerd en met moderne productiemethoden. Zoals in de auto-industrie, waar de arbeidsproductiviteit door schaalvergroting en standaardisatie al decennia doorgroeit. Niemand verwacht dat elke auto uniek is. Waarom eisen we dat dan wel van woningen?
Er zijn twee redenen waarom fabrieksmatige woningproductie niet van de grond komt. Ten eerste het dominante beleid van binnenstedelijk bouwen, herstructureren en ‘straatje erbij’. Dat staat haaks op standaardisatie en de voorspelbare bouwstroom die nodig is om bouwfabrieken optimaal te laten produceren. De tweede reden is dat gemeentelijke welstandscommissies een afkeer hebben van seriematig ontwerpen, omdat elk nieuwbouwproject een ‘eigen karakter’ moet hebben. Daarmee wordt de kern van industriële bouw – herhaling en efficiëntie – de nek omgedraaid.
Fabrieksmatig bouwen betekent echter niet dat Nederland vol identieke woningen komt te staan. Gestandaardiseerde bouw kan variatie bieden in gevels, kleuren en indeling – zoals auto’s van dezelfde lijn die in verschillende uitvoeringen en kleuren te koop zijn. Het levert juist meer kwaliteit en minder faalkosten op. Volgens de Bouwmonitor 2022 lopen die faalkosten op tot 10% per project. Dat is het directe gevolg van de traditionele werkwijze op de bouwplaats, die te veel lijkt op een slecht gecoördineerde estafette.
De kennis, de fabrieken en de behoefte zijn er. Wat ontbreekt, is bestuurlijke durf.
Het hele opiniestuk van Piet Eichholtz (hoogleraar Vastgoed en Financiering aan de Universiteit Maastricht en mede-oprichter van Finance Ideas) en Nils Kok (hoogleraar Vastgoedfinanciering aan de Universiteit Maastricht en extern adviseur van de commissie Vermogensbeheer van BPFbouw) is te vinden op www.NRC.nl
