In Nederland ontstaat een parallelle economie, waarbij criminaliteit zich onder meer nestelt in het vastgoed. Dat blijkt uit een dinsdag gepubliceerd rapport van het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit (SKC).
Criminele samenwerkingsverbanden, CSV’s in jargon, gebruiken de vastgoedsector voor diverse doelen, zo schrijft het SKC. Het gaat onder andere om onroerend goed, vakantieparken, woningen en opslagloodsen. Zij gebruiken die als dekmantel, fysieke ontmoetingsplaats of productie- of opslagplaats. ‘Experts menen dat criminele exploitatie van vastgoed een zorgpunt is. Huizen zouden in grote getale worden gekocht, waarbij diverse criminelen dezelfde facilitator (zoals boekhouder of makelaar) benutten. Opgekochte woningen kunnen worden gebruikt voor onder andere witwassen, hypotheekfraude en het faciliteren van andere criminele activiteiten, waaronder ook marktmanipulatie en prijsopdrijving voor legale kopers’, aldus het Dreigingsbeeld Ondermijning Nederland.
Criminelen krijgen volgens de onderzoekers niet alleen steeds meer invloed in wijken, maar ook op besluitvorming. Het grote gevaar is dat ‘een staat binnen een staat ontstaat’. Net als betonrot baant de ondermijnende criminaliteit zich een weg naar binnen: vaak onzichtbaar. Maar ondertussen tast het sluipenderwijs de dragende structuren van de samenleving aan, waarschuwt het SKC.
Nieuw voorkeursrecht
Het SKC komt met een aantal adviezen. Zo zouden gemeenten het eerste recht moeten krijgen om vastgoed te kopen in aangewezen buurten. Met dit nieuwe voorkeursrecht kunnen ze ingrijpen voordat panden opnieuw in handen vallen van malafide verhuurders of investeerders. Ook wordt geadviseerd om te voorkomen dat niet-integere medewerkers in de publieke sector makkelijk van baan naar baan kunnen gaan. Ook zou de overheid een aanpak moeten ontwikkelen om cryptovaluta op te sporen en moet het makkelijker worden om waardevolle spullen en vermogen met een criminele herkomst sneller af te pakken, ook zonder veroordeling.
Het onderzoek is gedaan in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid om zicht te krijgen op de effecten van criminaliteit op de samenleving. Aan het onderzoek is ruim twee jaar gewerkt. ‘Ondermijning door georganiseerde criminaliteit gaat niet meer over ‘de onderwereld’ die stiekem opereert: de ‘onderwereld’ bestaat niet meer en is overal. In onze welvarende samenleving ziet de georganiseerde criminaliteit kansen om goed ingerichte infrastructuren te misbruiken voor crimineel gewin. Dit dreigingsbeeld helpt ons om richting te bepalen’, aldus minister Van Weel van Justitie in een schriftelijke toelichting.
