Datacenters hebben in 2025 5.664 GWh stroom afgenomen, 12% meer dan een jaar eerder. Daarmee zijn ze goed voor 5% van het totale Nederlandse verbruik.
Alleen in Ierland vertonen datacenters nog meer energiehonger. In 2024 gebruikten datacenters maar liefst 21,3% van de totale stroomcapaciteit in Ierland, zo meldt het CBS.
In Nederland staan ongeveer 200 datacenters, onder meer van grote cloudproviders en technologiebedrijven. Vooral de grootste locaties vragen steeds meer elektriciteit. Zo’n vijftig datacenters die jaarlijks minstens 10 GWh verbruiken, waren in 2025 samen goed voor 5.289 GWh. Dat is ruim 93% van de totale elektriciteitslevering aan de sector. Het aantal grote datacenters bleef de afgelopen jaren ongeveer gelijk, maar hun gezamenlijke stroomverbruik nam fors toe.
De grootste verbruikers in Nederland zijn exploitanten NorthC (vermogen van 57 MW), CyrusOne (54 MW) en EdgeConneX (40 MW). Pure DC wordt een grote speler met een ontwikkeling in Amsterdam-Westpoort met een vermogen van 78 MW. Netcongestie, maar ook gemeentelijk beleid, zal de komende jaren echter een rem zetten op de groei van datacenters in Nederland. Analisten van het onafhankelijke London Construction Magazine zien ontwikkelingen vanwege aansluitingsproblemen niet meer zozeer in Amsterdam en Dublin ontstaan, maar in Oost-, Noord- en Zuid-Europa, naast de gevestigde markten Duitsland en het VK.
Uitrol AI
Niettemin verbruiken datacenters een steeds groter deel van de Nederlandse elektriciteitscapaciteit. In 2017 bedroeg het aandeel nog een relatief bescheiden 1,5%. Met de grootschalige uitrol van AI steeg het aandeel in 2024 naar 4,6%. Daarmee bekleedde ons land twee jaar geleden al de tweede plek binnen de EU, na Ierland. Duitsland stond op de derde plaats met 4,2%. Nummers 4, 5 en 6, Finland, Zweden en België, waren 3,1%, 2,1% en 2% van hun beschikbare elektriciteit kwijt aan datacenters. De rest van de EU-landen zit daar ver onder. Een land als Oostenrijk was in 2024 slechts 0,3% van de totale stroomopwekking kwijt aan datacenters.
In absolute cijfers verbruikten Duitse datacenters met 20.000 GWh overigens het meest. Ierland kwam uit op 7.000 GWh en Nederland op 5.100 GWh.
Dublin
De koppositie van Ierland hangt samen met de vestigingsstrategie van internationale technologiebedrijven. Dublin groeide de afgelopen jaren uit tot een Europees centrum voor cloud- en internetdiensten. Het gunstige ondernemingsklimaat, de aanwezigheid van grote technologiebedrijven, de Engelse taal en internationale glasvezelverbindingen werken als een magneet op grote spelers als Amazon, Microsoft, Meta en Google. Ook het relatief lage Ierse vennootschapsbelastingtarief speelt een rol bij de vestiging van internationale techbedrijven.
De snelle groei van de datacenters legt een zware druk op het Ierse elektriciteitsnet. De Ierse toezichthouder heeft de mogelijkheden om nieuwe datacenters op het elektriciteitsnet aan te sluiten met name in en rond Dublin beperkt. Vestiging in Éire is daarmee een heel stuk onaantrekkelijker geworden.
Kritiek
Ook in Nederland zwelt de kritiek op de omvang en het energiegebruik van datacenters verder aan. Tegenstanders wijzen op de schaarse ruimte, de druk op het elektriciteitsnet en het waterverbruik voor koeling. Vooral in gebieden waar woningbouw en bedrijven al moeite hebben om een elektriciteitsaansluiting te krijgen, roept de komst van nieuwe grootschalige datacenters vragen op.
Het Rijk stelde in 2022 beperkingen in voor de vestiging van nieuwe hyperscale datacenters. De landelijke regels richten zich op zeer grote locaties met meer dan 10 hectare bebouwd oppervlak en een aansluitvermogen van minimaal 70 megawatt. Gemeenten en provincies houden daarnaast ruimte om binnen de landelijke kaders eigen ruimtelijke keuzes te maken.
Amsterdam voerde eerder een eigen bouwstop in voor nieuwe datacenters. De gemeente kondigde in 2019 een tijdelijke stop af, omdat de snelle groei van de sector druk zette op de beschikbare ruimte en energievoorziening. In 2022 werd het moratorium verlengd. Nieuwe vestigingen moeten voldoen aan strenge voorwaarden voor onder meer energiegebruik, duurzaamheid en ruimtelijke inpassing.
Hyperscale datacenter
De discussie over het energiegebruik van datacenters kreeg begin 2026 een nieuwe impuls door de plannen voor drie datacentertorens van Pure DC aan de Plimsollweg in het Amsterdamse havengebied Westpoort. Het complex met torens van 85 meter hoog wordt waarschijnlijk verhuurd aan Microsoft.
Vijf maatschappelijke organisaties, waaronder Bits of Freedom, DeGoedeZaak en Advocates for the Future, zien Pure DC absoluut niet zitten. Zij vrezen dat het datacenter zoveel capaciteit opeist dat andere bedrijven en woningbouwprojecten moeilijker een aansluiting krijgen. Ze plaatsen ook vraagtekens bij het ruimtebeslag en de maatschappelijke baten van het project.
De bouwvergunning dateert echter van november 2020, nog voordat het Rijk beperkingen invoerde voor nieuwe hyperscale datacenters. De provincie Noord-Holland heeft dan ook de milieuvergunningen voor de bouw van de drie torens verleend. Overigens valt het project formeel buiten de landelijke definitie van een hyperscale datacenter. Daarvoor geldt een grens van meer dan 10 hectare bebouwd vloeroppervlak; de drie torens aan de Plimsollweg beslaan samen 2,2 hectare.
