Het managen van vergrijzing is onze allergrootste uitdaging, dus laten we internationaal talent verleiden om hier te blijven, vindt columnist Jeppe de Boer.
De Muthaiga Country Club had ooit een reputatie als de ‘de Moulin Rouge van Afrika’. De Britse elite begon er de dag met champagne, danste de hele nacht door en werd er wakker naast andermans partner. Helaas was het feestje allang voorbij toen ik er was. Aan de lunch met vier serieuze Afrikaanse zakenlieden dronken we geen champagne maar prikwater. Het gesprek ging over hun kinderen. Deze kinderen waren voor hun studie naar Engeland vertrokken en zouden waarschijnlijk nooit meer terugkomen. Hierop brachten zij een nieuw perspectief voor mij: zij hadden betaald voor de opleidingen van hun kinderen, maar de Engelse economie zou hiervan profiteren. In hun ogen was dit ontwikkelingshulp in de verkeerde richting. Met het vaderleed van deze vermogende heren viel het wel mee, maar het liet wel een slimme kant zien van de Britten.
Niet alles gaat goed in het VK, maar studiemigratie is daar een belangrijk deel van het succes. Grote delen van de Engelse economie zouden vastlopen zonder artsen, juristen en ondernemers met een migratieachtergrond. Onze twee jongste kinderen werden in Londen ter wereld gebracht door een Egyptische gynaecoloog. Tijdens de zwangerschappen ging mijn vrouw op controle bij een Griekse radioloog.
Nederland kan nog veel leren op dit vlak. Bij ons komt een op de zes studenten uit het buitenland. Onze universiteiten zijn goed en relatief goedkoop. Daarbij hebben internationale studenten vaak recht op huursubsidie en zelfs studiefinanciering. Geen wonder dat wij een magneet zijn voor internationale studenten. Helaas blijven deze studenten zelden plakken. Uit een nieuw rapport van het EIB (‘Migratie en de woningmarkt’) blijkt dat 80% snel na hun afstuderen vertrekt. Anders dan de Britten, geven wij dus intellectuele ontwikkelingshulp aan met name Duitsland en Spanje. Nu zijn er ook Nederlanders die drinken uit buitenlandse bronnen van wijsheid, maar in de praktijk is dit slechts een kleine groep. Voor iedere Nederlandse student die over de grens gaat, krijgen wij er zeven binnen uit het buitenland.
Een recent gesprekje met een Maastrichtse wethouder zette me verder aan het denken. In de Limburgse hoofdstad is de nieuwbouw van studentenwoningen aan het stilvallen. Het ontwikkelen van studentenkamers is overal een uitdaging, maar in het diepe zuiden ligt de lat extra hoog. Voor nieuwe studentenwoningen hanteert de gemeente veel strengere normen dan het WWS-puntensysteem. In de praktijk mag de huur van een nieuwe studentenkamer pakweg € 450 per maand zijn. Volgens de gemeentebestuurder was dit bedoeld om jonge buitenlandse studenten te helpen. Oudere studenten hebben recht op huursubsidie en Nederlandse studenten hebben vaak een bijbaan. Met 61% buitenlandse studenten was dit een belangrijk thema in Maastricht.
Het klonk allemaal heel logisch en sympathiek, maar het voelde toch een beetje krom. Is dit wel een probleem voor onze Nederlandse samenleving om op te lossen? Internationale studenten zijn positief voor onze academische omgevingen en brengen extra flair in een stad als Maastricht. Ook dragen ze potentieel bij aan ons culturele kapitaal in het buitenland. Maar het gros van deze studenten kost ons meer geld dan ze opleveren. Ze zijn immers slechts voorbijgangers. Als we dat buitenlandse talent niet weten vast te houden, lijkt onze aanpak moeilijk verdedigbaar.
Universiteiten kunnen ongetwijfeld meer doen om talent te behouden voor Nederland. Denk aan een bewustere selectie en verplichte taal- en integratieprogramma’s. Ook werkgevers moeten een grotere rol spelen. Buitenlanders die snel een baan vinden, blijven eerder. Nederland is een vergrijzend land in een vergrijzend continent. Het managen van deze vergrijzing is onze allergrootste uitdaging. Het is dus verstandig om internationaal talent te lokken met goede opleidingen. We moeten er alleen veel beter in worden om deze mensen te behouden voor Nederland.
Jeppe de Boer is managing partner bij Annexum
