De opkomst van artificial intelligence leidt de komende tien jaar tot minder vraag naar kantoorruimte. Zelfs in het meest gunstige scenario krimpt de vraag naar kantoren met circa 5%, verwacht Colliers.
Volgens een scenariostudie van de vastgoedadviseur kan de impact van AI op de Nederlandse kantorenmarkt variëren van een beperkte krimp van ongeveer 5% tot bijna 20%, afhankelijk van de snelheid waarmee technologie banen overneemt en de arbeidsmarkt zich aanpast. De studie kijkt vooruit naar 2035 en legt een direct verband tussen het aantal kantoorbanen en de behoefte aan vierkante meters kantoorruimte.
Colliers onderscheidt drie scenario's. In het meest waarschijnlijke basisscenario daalt het aantal kantoorbanen met 5 tot 10%, wat resulteert in bijna 5% minder vraag naar kantoorruimte. Bij een sterkere impact van AI loopt de teruggang op tot bijna 10%, terwijl in een extreem scenario een afname van bijna een vijfde van de totale kantoorvraag mogelijk is.
'De vraag die veel organisaties nu bezighoudt is hoeveel kantoorruimte zij in de toekomst nog nodig hebben', zegt Harold Coenders, executive director consulting bij Colliers. 'Deze toekomstverkenning geeft organisaties houvast bij strategische keuzes over huisvesting, werkomgeving en investeringen.'
Kantoor blijft relevant
Ondanks de verwachte afname van het aantal kantoorbanen ziet Colliers geen einde aan het kantoor als werkplek. Integendeel, de rol van het kantoor verandert volgens de adviseur fundamenteel door AI.
Waar routinematig kenniswerk steeds vaker door AI-systemen wordt uitgevoerd, verschuift de functie van het kantoor naar een plek waar menselijke controle, samenwerking en interactie met technologie centraal staan. Colliers voorziet onder meer speciale focusruimtes voor individueel werken, zogeheten AI-controlrooms voor toezicht op AI-agents en ruimtes waar medewerkers de uitkomsten van AI-processen gezamenlijk toetsen.
Lees ook: Je onderscheidt je niet aan de eettafel
Die nieuwe werkvormen vragen bovendien meer ruimte per medewerker. Volgens de studie is voor de inrichting van dergelijke werkomgevingen 1 tot 3 m² extra per werknemer nodig. Daardoor wordt een deel van de vraaguitval gecompenseerd.
Alleen in het meest uitgesproken scenario, waarin het aantal kantoorbanen met 20 tot 40% afneemt, verwacht Colliers ook een substantiële netto krimp van de kantorenmarkt.
Menselijke validatie
Coenders verwacht daarom niet dat AI het kantoor overbodig maakt. 'Het kantoor wordt de plek voor menselijke validatie van digitale productie en voor interactie tussen mens en technologie. Een omgeving waar mens en machine samen betekenis creëren. De AI-revolutie geeft het kantoor daarmee juist een nieuwe relevantie voor organisaties en medewerkers.'
