Nederlandse ontwikkelaars die actief zijn in Duitsland richten zich net als de beleggers voornamelijk op de grote steden. Maar ook in kleinere steden zijn kansen voor grote en kleine Nederlandse ontwikkelaars die de sprong willen wagen. Gepubliceerd in Propertynl Magazine 2007 nr. 15
Nederlandse ontwikkelaars die actief zijn in Duitsland richten zich net als de beleggers
voornamelijk op de grote steden. Maar ook in kleinere steden zijn kansen voor grote en
kleine Nederlandse ontwikkelaars die de sprong willen wagen.
Gepubliceerd in Propertynl Magazine 2007 nr. 15
door Lucas Ligtenberg
Een conservatieve schatting van het aantal vierkante
meters commercieel vastgoed dat Nederlandse ontwikkelaars
in Duitsland hebben komt uit op 500.000 m2.
Het betreft kantoren, retailontwikkelingen, hotels, leisure
en bedrijfsruimte. Daar komt ook nog een flink
aantal woningen bij.
De grote ontwikkelaars, zoals ING Real Estate, Multi
en Rabo Bouwfonds zijn prominent aanwezig in Duitsland,
soms in samenwerkingsverband. Überseequartier
in Hamburg bijvoorbeeld is een project van ING Real
Estate, Rabo Bouwfonds en Gross. Het omvat 55.800 m2
retail, 122.400 m2 kantoor, 28.000 m2 hotel en 47.600
m2 woningen. De oplevering is gepland voor 2011.
Hoewel de ontwikkelaars zich richten op de dichtbevolkte
centra zoals de grote steden grijpen ze ook kansen
die zich voordoen in kleinere plaatsen. Daarnaast is
er een behoorlijke groep met partijen als Redevco, TCN
Property Projects, 3W, Snippe, Ten Brinke, Redema,
Hanzevast Ontwikkeling en City Development (Van den
Bruele Kaufman) die al begonnen zijn met ontwikkelen
of plannen hebben in die richting, zoals Kroon Group.
Volledige gegevens zijn echter niet voorhanden. Crossbordertransacties
– met name die van geringere omvang
- onttrekken zich veelal aan systematische registratie.
Multi Vastgoed is via zijn Duitse dochter actief in Berlijn
aan de Schlossstrasse, waar een winkelcentrum van
70.000 m2 wordt herontwikkeld. Het geldt als een van
de grootste binnenstedelijke herontwikkelingen van dit
moment in West-Europa. De investeringsomvang is
€ 390 mln en de oplevering is gepland voor 2009-2011.
Centrum-Galerie Dresden, een winkelcentrum van
52.000 m2 met een investeringvolume van € 290 mln
is in aanbouw en moet worden opgeleverd in september
2009. Forum Duisburg, Duisburg, 57.000 m2, winkels
(210 mln); Arneken-Galerie Hildersheim, winkelcentrum
van 22.000 m2, (115 mln) oplevering 2009-2011;
Domhof-Galerie in, Minden, 17.500 m2, (90 mln) oplevering
2010; in Bamberg ontwikkelt Multi een winkelcentrum
van 12.000 m2.
Rabo Bouwfonds is in elk geval actief in Ackermannbogen
in München (wonen), FrankfurtHochVier (Frankfurt)
en zoals gezegd Überseequartier Hamburg (met
ING RE en Gross). ING RE heeft in totaal € 500 mln
aan ontwikkelingsprojecten onderhanden. Behalve in
Hamburg (Überseequartier) is ING RE ook bezig in
Blankenese Banhhofsplatz (met partner DGAG Shopping
Immobilien) bestaat uit 8250 m2 retail, 11.680 m2
kantoren, 3260 m2 woningen en 370 parkeerplaatsen.
De oplevering staat voor zomer 2008. Een opgave van
ING voor de langere termijn is Gateway Gardens bij
Frankfurt Airport, een ppp met Fraport, Gross, OFB
Projectentwicklung en de gemeente Frankfurt.
