Begin dit jaar werd het strafrechtelijk onderzoek naar de miljoenenfraude door notaris Frank Oranje bij advocatenkantoor Pels Rijcken afgerond. Roel Janssen schreef hierover de financiële thriller ‘Het cryptoparadijs’.
Roel Janssen (voormalig redacteur van het NRC Handelsblad, tegenwoordig medewerker van Follow the Money) scoorde een Gouden Strop met ‘De Tiende Vrouw’– een thriller die losjes verwijst naar de Klimop-affaire met Jan van Vlijmen. Kan hij dat succes herhalen met een boek dat verwijst naar de affaire van Oranje bij Pels Rijcken?
Het is op zich een discutabel genre: fictie die zich als dat uitkomt baseert op non-fictie, maar verder los staat van de feiten. Een paar keer heb ik scripts gekregen voor mogelijke boeken over het vastgoed. De auteurs kozen ervoor om het te presenteren als fictie, omdat ze geen zin hadden in gedoe – rechtszaken over al dan niet feitelijke onjuistheden, smaad en laster. Die mensen heb ik altijd geadviseerd: maak een keuze. Ga voor jouw werkelijkheid, presenteer alle feiten, noem ieder met naam en toenaam, maar accepteer dan ook de gevolgen. Of maak je eigen fictie, waarbij alle verwijzingen naar echte situaties op toeval berusten. Niet iets ertussenin. Vaak kwam het boek er dan niet.
Waarom dan toch aandacht voor ‘Het Cryptoparadijs’? Ik kan me voorstellen dat het boek door direct betrokkenen als vervelend wordt ervaren. In ‘Het Cryptoparadijs’ speelt het advocatenkantoor een dadersrol, terwijl het Openbaar Ministerie het kantoor ziet als gedupeerde. Pels Rijcken kreeg geen enkele boete. Er werden alleen boetes opgelegd (van € 400.000) aan twee vennootschappen van de in 2020 overleden notaris.
Vijftien jaar frauderen
Notaris Frank Oranje fraudeerde gedurende een periode van ruim vijftien jaar. Hij sluisde jarenlang miljoenen euro’s door naar privérekeningen. ‘Hij maakte gebruik van vervalste stukken en wist met zijn status en positie binnen het notariaat ontdekking van de fraude te voorkomen. Met hulp van door hem opgerichte stichtingen met misleidende namen omzeilde Oranje de risicobeheersmaatregelen binnen Pels Rijcken’, schrijft het OM. Uit onderzoek van het OM blijkt dat Oranje, partner en destijds ook bestuursvoorzitter van het kantoor, voor ruim € 9,1 mln ontvreemdde.
Janssen hoogt in zijn boek de fraude op tot € 22 mln (waarom eigenlijk?) en maakt het aannemelijk hoe je kunt frauderen met crypto’s en hoe je geldstromen laat lopen via stichtingen in Liechtenstein en Panama. Janssen profiteert daarbij van zijn kennis als redacteur banken bij NRC Handelsblad. Voor de couleur locale helpt mee dat Janssen correspondent was in Midden- en Zuid-Amerika. In feite krijgt de lezer dus bij het lezen van de thriller een dosis kennis van wereldwijd witwassen voorgeschoteld. Dat wringt natuurlijk wel: wat klopt wel, wat niet?
Geen buitensporige bestedingen
In ieder geval klopt niet dat de notaris zijn dood in scène zette. Hij pleegde zelfmoord toen het onderzoek nog liep en het nieuws nog niet naar buiten was gekomen.
Er blijven veel vragen over, zoals: waar bleven de miljoenen? Oranje heeft het geld niet voor crypto’s gebruikt, maar volgens het OM voor consumptieve bestedingen en voor de aankoop van onroerend goed. Dat is wat onbevredigend. Wij hebben het destijds nagevraagd, en het is geen van de partners opgevallen dat hij een buitensporig bestedingspatroon had, terwijl dat met € 9 mln bovenop het salaris van de managing partner van een groot advocatenkantoor toch in het oog zou springen.
Het OM noemt ook vastgoed dat door Oranje is aangekocht. Het zou een interessant leermoment zijn om uit te zoeken hoe hij dat vastgoed heeft kunnen kopen zonder dat het opviel. Wat dat betreft is de fictie over het witwassen met crypto’s van Janssen veel geloofwaardiger dan deze werkelijkheid.
Klanten schadeloos gesteld
Terwijl Janssen de schoten laat klinken in El Salvador, legt het OM gewoon beslag op de erfenis. Het gaat om uit misdrijf verkregen vermogen dat de Staat toekomt of moet worden terugbetaald aan personen die schade hebben geleden. De partners van Pels Rijcken zuiveren de gelden op de derdenrekeningen aan en stellen de klanten schadeloos.
De strafzaak die sinds 2020 tegen de weduwe van de notaris liep, is geseponeerd. Er is onvoldoende bewijs gevonden waaruit blijkt dat zij wist dat geld van haar man uit een misdrijf afkomstig was.
Het Cryptoparadijs
Auteur: Roel Janssen
Uitgever: Cargo, een imprint van Uitgeverij De Bezige Bij
ISBN: 978 94 031 3955 5
Jaar: 2026
Aantal pagina’s: 415
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 10, 23 oktober 2026
