De financiële problemen bij uitgeefgroep Audax hebben de aandacht gevestigd op de toekomst van Bruna en ReadShop. Voor vastgoedbeleggers lijkt de directe impact vooralsnog beperkt.
Waar de financiële problemen van Audax momenteel de aandacht trekken, laat de geschiedenis van het concern vooral een geleidelijke terugtrekkende beweging zien. Niet alleen verdwenen activiteiten uit de groep, ook de fysieke aanwezigheid van het Brabantse media- en retailconcern werd de afgelopen jaren fors verkleind. Eerder dit jaar kwam het bedrijf bovendien in andere handen.
Voorlopig is bovendien nog geen sprake van een faillissement. Audax bevindt zich sinds begin deze maand in een WHOA-traject. De rechtbank verleende op 6 november een voorlopige afkoelingsperiode, waardoor faillissementsverzoeken en verhaalsacties van schuldeisers tijdelijk zijn opgeschort. Volgens Audax zelf wordt vandaag een beslissing van de rechtbank verwacht over het vervolg van de afkoelingsperiode.
De geleidelijke afbouw van het concern wordt misschien wel het best zichtbaar in Gilze-Rijen, waar Audax decennialang zijn thuisbasis had. Het karakteristieke Audax- en Betapress-complex aan de Burgemeester Krollaan in Gilze werd in 1989 in gebruik genomen als centraal hoofdkantoor en distributiecentrum. Het gebouw groeide uit tot een herkenningspunt langs de A58 en symboliseerde jarenlang de groei van het familiebedrijf van de familie De Leeuw.
Van die positie is inmiddels weinig over. Het terrein werd verkocht aan BTT Real Estate, dat de locatie herontwikkelt. Het voormalige hoofdkantoor en distributiecentrum werden in 2024 gesloopt om plaats te maken voor een duurzaam logistiek centrum van circa 35.000 m². Daarmee verdween een van de meest zichtbare vastgoediconen van het concern.
Ook de logistieke activiteiten onder de naam Betapress werden teruggebracht. Waar Gilze jarenlang het kloppend hart vormde van de distributie van tijdschriften en boeken, zijn deze activiteiten inmiddels geconcentreerd op de IDL-campus in Tilburg. Daarmee kwam een einde aan een locatie die decennialang het operationele middelpunt van Audax vormde.
De huidige huisvesting staat in schril contrast met het verleden. Audax is tegenwoordig gevestigd in het Crown Business Center aan de Ericssonstraat 2 in Rijen, op de Aeroparc-campus. Dat adres kent zelf een rijke geschiedenis. Het terrein was sinds 1920 verbonden aan het Zweedse telecomconcern Ericsson, dat er een fabriek en later zijn Nederlandse hoofdkantoor vestigde.
Toen Ericsson steeds minder ruimte nodig had, werd het circa 130.000 m² grote terrein ontwikkeld tot een multi-tenant bedrijvenpark onder de naam Aeroparc. Ericsson verhuisde zijn Nederlandse hoofdkantoor begin 2025 naar het 5Tracks-complex naast station Breda Centraal. Daarmee werd de weg vrijgemaakt voor een nieuwe invulling van delen van de voormalige Ericsson-campus.
Niet alleen vastgoed verdween uit de groep. Audax stootte de afgelopen jaren ook verschillende activiteiten af. Zo werd Van Ditmar, sinds 1988 onderdeel van het concern, in 2026 verkocht aan June15 Investments. Het bedrijf opereert inmiddels zelfstandig vanuit de Secoya Campus in Papendorp in Utrecht. Daarvoor was het gevestigd in gebouw De Jonge Hond, eveneens in Papendorp.
Ook de uitgeefactiviteiten zijn nog slechts een schaduw van het verleden. Audax was ooit eigenaar van titels als CosmoGirl, Aktueel, Vrijbuiter, HP/De Tijd en diverse volwassenentijdschriften. Daarnaast bouwde het concern een omvangrijke retailtak op met ketens als Bruna, AKO, ReadShop en enige tijd ook Marskramer. HP/De Tijd werd in 2022 ondergebracht bij Stichting Het Vrije Woord. Tegenwoordig bestaat de uitgeefportefeuille nog uit zes consumententitels: Vriendin, Weekend, Party, Santé, Royalty en Mijn Geheim.
Marskramer kwam in 2015 in handen van Audax toen het concern de winkelketen overnam uit het faillissement van de Blokker Holding-dochtergroep. Lang bleef het bezit niet binnen de groep. In 2019 verkocht Audax Marskramer alweer aan de ondernemers achter de franchiseorganisatie van de keten, waarmee opnieuw een activiteit uit het concern verdween.
Minstens zo veelzeggend was de keuze om de historische winkelformule AKO af te bouwen. De keten, opgericht in 1878 als de Amsterdamsche Kiosk Onderneming, gold jarenlang als een begrip op Nederlandse stations. Nadat Audax in 2020 Bruna had overgenomen, beschikte het concern over twee vrijwel identieke winkelconcepten voor boeken, tijdschriften en cadeauartikelen. In 2023 besloot Audax daarom de merknaam AKO geleidelijk te laten verdwijnen en volledig in te zetten op Bruna.
De operatie ging gepaard met een forse sanering van het winkelbestand op stations. Van de 27 AKO-vestigingen op NS-locaties werden er veertien omgebouwd naar Bruna, terwijl dertien winkels verdwenen nadat de huurovereenkomsten afliepen. Onder meer in Alkmaar, Almere Centrum, Deventer, Enschede, Heerlen, Leeuwarden, Tilburg en Zaandam verdween de formule volledig. Alleen op de belangrijkste OV-knooppunten bleef Audax aanwezig, met Bruna-winkels op stations als Amsterdam Centraal, Utrecht Centraal, Arnhem Centraal, Eindhoven Centraal en Zwolle.
Die keuzes markeerden feitelijk het begin van een versnelde concentratie van activiteiten binnen de groep. De afbouw van de campus in Gilze, de verkoop van bedrijfsonderdelen, het verdwijnen van AKO en de inkrimping van de uitgeefactiviteiten passen allemaal in hetzelfde beeld: een onderneming die al jaren kleiner wordt.
Voor vastgoedbeleggers lijkt de directe blootstelling ondertussen beperkt. Volgens stukken die in het kader van de WHOA-procedure naar buiten kwamen exploiteert Audax tussen de 86 en 94 eigen winkels en is het daarnaast verbonden aan ruim 300 franchisevestigingen. De meeste locaties zijn daarmee niet direct afhankelijk van de financiële positie van de moedermaatschappij.
Het Achmea Dutch Retail Property Fund heeft vier Bruna- en ReadShop-vestigingen in portefeuille. Daarvan is slechts één winkel rechtstreeks aan Audax verhuurd; de overige drie worden geëxploiteerd door franchisenemers. Ook Wereldhave meldt een beperkte blootstelling met vier Bruna-winkels. Drie daarvan bevinden zich in Cityplaza, Kronenburg en Presikhaaf en zijn reeds opgezegd of lopen op korte termijn af. De belegger ziet juist kansen voor herverhuur en herverkaveling.
Ook bij het Bouwinvest Retail Fund gaat het om slechts drie betrokken winkels.
Opvallender is de situatie op Schiphol. Daar verdwijnen de Bruna-winkels van de luchthaven. Op dit moment zijn acht vestigingen actief op Schiphol. Juist deze winkels gelden vanwege de hoge passantenstromen als retaillocaties van de hoogste categorie. Het vertrek onderstreept hoe sterk de positie van het concern de afgelopen jaren is veranderd.
Een mogelijk knelpunt ligt bij de distributieactiviteiten. Via Betapress verzorgt Audax de distributie van tijdschriften, boeken en aanverwante producten naar duizenden verkooppunten in Nederland. Mocht een eventueel faillissement ook Betapress raken, dan kan dat niet alleen gevolgen hebben voor de eigen Bruna-winkels, maar ook voor franchisenemers en andere retailers die afhankelijk zijn van de logistieke infrastructuur van het bedrijf. Voor veel ondernemers is de continuïteit van de bevoorrading daardoor waarschijnlijk een belangrijkere vraag dan de toekomst van de winkelformules zelf.
