Is One World Trade Center werkelijk het hoogste gebouw van Amerika, of vooral het hoogste monument van een politieke boodschap? Voor zakenman in ruste Joep de Koning raakt die vraag aan een jarenlange strijd voor erkenning van de Nederlandse traditie van religieuze tolerantie in New York.
Voor De Koning is One World Trade Center meer dan de opvolger van de vernietigde Twin Towers. Het gebouw staat volgens hem ook symbool voor een discussie over de betekenis van vrijheid, tolerantie en de wijze waarop die waarden architectonisch worden verbeeld.
Onafhankelijkheidsverklaring
In die discussie speelt een opvallend detail een hoofdrol: de officiële hoogte van One World Trade Center. Algemeen wordt aangenomen dat de toren met 1.776 voet, omgerekend 541,5 meter, het hoogste gebouw van de Verenigde Staten is. De hoogte verwijst nadrukkelijk naar het jaar van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring.
Volgens De Koning is die hoogte echter vooral symbolisch. Het daadwerkelijke gebouw reikt volgens hem tot 417 meter. Alleen door de antenneconstructie mee te tellen wordt de iconische hoogte van 1.776 voet bereikt. Op basis van de bouwkundige hoogte stelt hij daarom dat 432 Park Avenue in New York, met een hoogte van 425,5 meter, feitelijk hoger is dan One World Trade Center.
11 september
De symbolische keuze voor 1.776 voet kwam voort uit de wens van ontwerpers en bestuurders om na de aanslagen van 11 september 2001 een nieuw nationaal symbool neer te zetten. Het gebouw stond in de eerste jaren dan ook bekend als de Freedom Tower. De verwijzing naar 1776 onderstreepte het idee van vrijheid en onafhankelijkheid dat met het project moest worden uitgedragen.
De Koning keek anders naar de gebeurtenis. In zijn visie waren de aanslagen in de eerste plaats een aanval op religieuze tolerantie en godsdienstvrijheid. Daarom pleitte hij jarenlang voor een alternatieve hoogte van 1.791 voet, een verwijzing naar het jaar waarin het First Amendment van de Amerikaanse grondwet werd geratificeerd. Volgens hem zou dat beter aansluiten bij de waarden die door de aanslagen waren geraakt.
Vreedzame uitwisseling
Ook verzette hij zich tegen de naam Freedom Tower. Een handelsgebouw zou volgens hem niet primair als politiek symbool moeten fungeren. Hij zag meer in de naam World Trade Center, omdat handel in stedelijke centra volgens hem juist bijdraagt aan de vreedzame uitwisseling van religies, culturen en bevolkingsgroepen.
Een deel van die campagne kreeg uiteindelijk gehoor. De naam Freedom Tower verdween en werd vervangen door One World Trade Center, de naam die sinds 2009 officieel wordt gebruikt. Zijn pleidooi voor een hoogte van 1.791 voet werd daarentegen niet overgenomen. In 2013 werd de antenne geplaatst die de totale hoogte op 1.776 voet bracht, waarna het gebouw een jaar later officieel werd geopend.
Governors Island
De inzet van De Koning beperkte zich niet tot de hoogte en naamgeving van de toren. Al meer dan een kwart eeuw probeert hij ook politieke aandacht te krijgen voor Governors Island als symbool van religieuze tolerantie, een waarde die volgens hem nauw verbonden is met de Nederlandse wortels van New York. Zijn pogingen om het eiland meer erkenning te geven als nationaal symbool in de haven van New York hebben vooralsnog niet tot het gewenste resultaat geleid.
