Het optimisme van de markt is niet kapot te krijgen. Nederlandse institutionele beleggers en vastgoedfondsen zijn positief over kantoren, winkels en woningen. Er blijft echter wel gebrek aan goed product. Gepubliceerd in Propertynl Magazine 2007 nr. 15
Het optimisme van de markt is niet kapot te krijgen. Nederlandse institutionele
beleggers en vastgoedfondsen zijn positief over kantoren, winkels en woningen.
Er blijft echter wel gebrek aan goed product.
Gepubliceerd in Propertynl Magazine 2007 nr. 15
door Sybe Nijboer
Nederlandse institutionele beleggers en
vastgoedfondsen hebben € 6,5 mrd voor investeringen
in vastgoed in 2007 en 2008.
De beleggers zijn in het algemeen positief
over de vastgoedmarkt voor de komende
periode. De leegstand in de kantorenportefeuille
blijkt het afgelopen jaar sterk te zijn
afgenomen.
Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek naar
het beleggingsbeleid van Nederlandse institutionele
beleggers en vastgoedfondsen. Op
dinsdag 25 september werd de 16de editie
van het onderzoek gepresenteerd. Het onderzoek,
uitgevoerd door de Universiteit
van Amsterdam, was dit jaar voor het eerst
in opdracht van Jones Lang LaSalle als gevolg
van de fusie van Troostwijk Makelaars
OG met JLL eerder dit jaar. In totaal werden
36 beleggers aangeschreven, met een uiteindelijke
respons van 94,4%. Opvallende
afwezige in de lijst van deelnemers is Nederlands
grootste pensioenfonds, ABP.
Herstel verhuurmarkt
Het langlopende onderzoek heeft in de afgelopen
jaren gezorgd voor een duidelijk
beeld wat betreft het beleggingsbeleid. Zeker
omdat de bereidheid om deel te nemen
aan het onderzoek bij de institutionele partijen
en vastgoedfondsen de afgelopen jaren
sterk is toegenomen. Echter, soms blijft wel
de vraag hangen van waarom de beleggers
een bepaald beleid voeren of een bepaalde
trend zien of verwachten. Op dit gebied zou
het onderzoek nog enigszins kunnen verbeteren.
Institutionele beleggers verwachten
in de periode 2007 en 2008 circa € 3
mrd te investeren in vastgoed, terwijl vastgoedfondsen
circa € 3,5 mrd verwachten te
investeren (zie tabel). Hoewel de meeste
beleggers aangeven dat de vooruitzichten
voor de kantorenmarkt positief zijn, verwachten
de vastgoedfondsen de komende
periode toch nog meer kantoren af te stoten
dan te kopen. De leegstand in de kantorenportefeuilles
is het afgelopen jaar sterk teruggelopen
van 8,4% in 2005 tot 6,9% in
2006. Meer dan de helft van de beleggers
verwacht een herstel van de verhuurmarkt
in 2009. Er zijn op dit moment al lichte tekenen
van herstel te signaleren, zo zijn de
incentives het afgelopen jaar licht gedaald.
De huurvrije periode daalde met 1 maand
naar 5 maanden voor 5-jarige huurcontracten
en 11 maanden voor 10-jarige contracten.
Ook over de winkelmarkt zijn de meeste beleggers
positief. Er wordt verwacht dat met
de aantrekkende economie de consumentenbestedingen
zullen stijgen. Er is echter
wel een gebrek aan goed product, vooral op
toplocaties. Vooral de vastgoedfondsen verwachten
fors te gaan investeren in winkels
(€ 1,8 mrd). Maar gezien de dominante positie
van winkelfondsen bij de beursgenoteerde
fondsen is dit wellicht niet zo vreemd.
Krapte op huizenmarkt
Ook de ontwikkeling op de markt voor bedrijfsruimten
wordt als positief gezien. Het
afgelopen jaar daalde de leegstand in de
portefeuilles van 4,2% in 2005 tot 2,7% in
2006. Het aandeel van bedrijfsruimten in
de portefeuilles is overigens niet zo groot.
Over de woningmarkt blijven de beleggers
onverminderd positief, hoewel de grote
stijgingen die we de afgelopen jaren hebben
gekend volgens de meesten voorbij
zijn. De meeste beleggers verwachten voor
2007 en 2008 een stijging van de prijzen,
slechts 7% verwacht een forse stijging
van de prijzen. Vooral de prijzen in het
lage en middeldure segment zullen profiteren
van de krapte op de huizenmarkt.
Vooral de institutionele beleggers (75% van
de respondenten) hebben ook aangegeven
dat ze in de toekomst meer willen gaan beleggen
in speciale segmenten zoals in de zorg-,
studenten- en ouderensector. Dit wordt echter
nog niet meteen vertaald in meer investeringen,
gezien het lage bedrag (€ 41 mln)
dat is vrijgemaakt voor de categorie overig,
waar overigens ook bedrijfsruimte ondervalt.
De verschuiving van direct naar indirect bij
institutionele beleggers lijkt het afgelopen
jaar wat afgezwakt. De verdeling van de portefeuilles
naar direct en indirect vastgoed is
het afgelopen jaar nagenoeg ongewijzigd
gebleven. Dit jaar heeft één fonds aangegeven
(waarschijnlijk Philips Pensioenfonds -
red.) zijn gehele directe vastgoedportefeuille
te willen verkopen.
